اخبار جهان دسته بندی نشده مدرسه دینی ثقلین

اهل‌سنّت پیشگام مبارزه با وهابیت

نوشته شده توسط admin

یاد داشت

نویسنده: محمد مرادی
تاریخ انتشار: ۱۳۹۸/۳/۲۲

اهل‌سنّت پیشگام مبارزه با وهابیت

امروز هشتم شوال برابر با نودوسومین سالروز تخریب اماکن مورد احترام مسلمانان توسط جریان وهابیت در مدینه منوره است. هشتم شوال سال ۱۳۴۴هجری شاخه جدا شده از جامعه مسلمین، اقدام به تخریب قبرستان بقیع و دیگر مناطق تاریخی و مذهبی در عربستان کردند. آنان جسارت را به جایی رساندند که تصمیم گرفتند مرقد منور رسول گرامی اسلام(ص) را هم با خاک یکسان کنند اما مسلمانان سراسر جهان از جمله اهل‌سنت یکصدا در برابر آنان ایستادند. وهابيون یک سال قبل از تخریب بقیع در سال ۱۳۴۳هجری در مكه نیز قبرهای حضرت عبدالمطلب و ابوطالب جد و عموی پیامبر(ص) و همچنین قبر حضرت خديجه همسر با وفای پیامبر و زادگاه آنحضرت و فاطمه زهرا(س) را با خاك يكسان كرده بودند. یادداشت حاضر تلاش علمای اهل‌سنت را در جلوگیری از ترویج وهابیت مورد بحث و تحلیل قرار داده و در پایان، یک عنوان کتاب نیز معرفی خواهد شد.

 

به رغم آن که وهابیت مدعی است تفکر این جریان در آرای «احمد بن حنبل» امام یکی از مذاهب چهارگانه اهل‌سنت ریشه دارد اما واقعیت آن است که تفکر وهابیت به معنای واقعی کلمه از آرا و افکار «احمد بن عبدالحلیم حرانی» مشهور به «ابن تيميه» متولد ۶۶۱ و متوفای ۷۲۸هجری، گرفته شده است. دو کتاب «الفتاوی» و «منهاج‌السنه» ابن تیمه بستری بود که بعدها «محمد بن عبدالوهاب نجدی»، جریان وهابیت را روی آن به حرکت درآورد. از بدو آشکار شدن عقايد ابن تيميه در اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری، اولین واکنش‌ها را علمای اهل‌سنت به آن نشان دادند. این واکنش‌ها تا جایی پیش رفت که ابن تیمه را تکفیر، تفسیق و زندانی کردند. «ذهبی» متوفای ۷۷۴هجری دانشمند بلندآوازه اهل‌سنت که از معاصران ابن تیمیه بود، پیروان ابن تیمیه را فرومایه و مکار نامیده است.(۱)

«محمّد بخاری» عالم حنفی متوفای سال ۸۴۱هجری در بدعت‌گذاری و تکفیر ابن تیمیّه بی پرده سخن گفت تا آن‌جا که در مجلس خود تصریح کرد: اگر کسی ابن تیمیّه را «شیخ الاسلام» بداند، کافر است.(۲)
از علمای دیگر اهل‌سنت که در مخالفت با آرای ابن تیمیه برخاست، «تقی الدین سبکی» بود. وی در دو کتاب «شفاء السقام في زياره خير الانام» و «الدره المضيئه فی الرد علی ابن تيميه» به شدت ابن تیمیه را محکوم کرد. همچنین «ابن شاكر كتبی» (قرن هشتم)، حصنی دمشقی (قرن هشتم)، «ابن حجر عسقلانی» (قرن نهم)، «ابن هيثمی» (قرن دهم)، «ملا قاری حنفی» (قرن دهم)، «يوسف بن اسماعيل بن يوسف» (قرن سیزدهم)، و «محمود كوثری» عالم متأخر مصری، از دیگر علمای بزرگ و برازنده اهل‌سنت بودند که عقاید ابن تیمیه را مردود اعلام کردند.

 

ابن بطوطه سیاح و جهانگرد مشهور نیز در کتاب سفرنامه خود، داستان جالبی از عقیده عجیب ابن تیمیه ذکر کرده و نوشته است:
“در دمشق شخصی به نام ابن تیمیه بود که در تمام علوم سخن می‌گفت اما عقلش مشکل داشت. من آن موقع در دمشق بودم و روز جمعه نزد او حاضر شدم. او روی منبر مسجد جامع، مردم را موعظه می‌کرد. او گفت که خداوند به آسمان دنیا فرود می‌آید همان گونه که من پایین می‌آیم. این را گفت و از پله‌های منبر پایین آمد. در همین هنگام، یکی از فقهای مالکی به اسم «ابن الزهرا» به مناقشه با ابن تیمیه برآمد و فضا متشنج شد.”(۳)

ابن بطوطه سپس نوشته است که چندی بعد فقهای شافعی و مالگی، سندی از اعمال خلاف ابن تیمه را تهیه کردند و در اختیار حاکم زمان که «ملک عبدالناصر» بود، گذاشتند. ناصر نیز ابن تیمیه را زندانی کرد تا در زندان درگذشت.(۴)
سهم علمای اهل‌سنت شبه‌قاره هند نیز در مبارزه با پدیده وهابیت، چشمگیر بوده است. یکی از علمای طراز اول اهل‌سنت پاکستان مولوی «سید محمود حکیمی» است. وی کتابی به زبان پشتو تحت عنوان «وهابیت د قرآن او سنتو په رڼا کښی = وهابیت در روشنی قرآن و سنت» نوشته و در ۱۷ فصل مسلک وهابیت را نقد کرده است. منابعی که مولوی حکیمی در این کتاب استفاده کرده، همه از اهل‌سنت است.

مباحثی چون «زیارت»، «شفاعت» و «توسل» را که این عالم بزرگوار سنی طرح کرده، تفاوتی با ادله فقه جعفری در رد مسلک وهابیت ندارد. کتاب مولوی محمود در سال ۱۴۱۲هجری قمری در ۲۰۴ صفحه در پاکستان به چاپ رسیده است. در نتیجه‌گیری باید تصریح کرد که با توجه به سیر تاریخی مبارزه با وهابیت، علمای اهل‌سنت پیشگام مبارزه با این معضل بوده اند؛ همان طور که اکنون نیز علمای واقعی اهل سنت، سد راه فعالیت‌های سلفی‌ها و وهابی‌ها به شمار می‌روند.
——————————
منابع:
(۱) الإعلان بالتوبیخ، صفحه ۷۷ و تکملة السیف الصقیل، صفحه ۲۱۸
(۲) بدر الطالع، جلد ۲، صفحه ۲۶۰
(۳) سفرنامه ابن بطوطه، جلد اول، صفحه ۱۳۲، ترجمه محمد علی موحد، چاپ ششم تهران ۱۳۷۶
(۴) همان منبع، صفحه ۱۳۳
________________________

مرادی هشتم شوال ۱۴۳۷هجری قمری

درباره نویسنده

admin